KUALA LUMPUR: Kenyataan Menteri Undang-Undang dan Reformasi Institusi, Datuk Seri Azalina Othman Said, bahawa Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) “tidak mengandungi sebarang peruntukan mengenai pemilikan dan pengawalseliaan minyak dan gas (O&G)” telah mencetuskan kegusaran serius, khususnya di Sabah dan Sarawak.

Kenyataan tersebut bukan sahaja mengejutkan, malah berisiko menjejaskan hubungan politik antara Kerajaan Persekutuan dan Malaysia Timur — teras penting kepada kestabilan Kerajaan Perpaduan hari ini.

Tafsiran Sempit yang Mengguris Sentimen Sabah & Sarawak

MA63 sememangnya tidak menyebut perkataan “oil and gas” secara literal. Namun, berhujah bahawa ketiadaan frasa khusus bermaksud ketiadaan hak adalah pendekatan perundangan yang terlalu sempit dan mengabaikan konteks sejarah serta perlembagaan.

MA63 tidak boleh dibaca secara terpisah. Ia mesti difahami bersama:

• Memorandum ke-11 (Kewangan dan Tarif),
• Memorandum ke-20 (Tanah, Perhutanan, Kerajaan Tempatan dan perkara berkaitan sumber),
• Serta peruntukan Perlembagaan Persekutuan yang digubal selepas 1963 sebagai pelaksanaan perjanjian tersebut.

Menolak kaitan MA63 dengan O&G semata-mata kerana ketiadaan perkataan literal adalah hujah yang tidak selari dengan semangat pembentukan Malaysia.

Perlembagaan Persekutuan Menyanggah Naratif Menteri

Lebih membimbangkan, kenyataan Azalina dilihat bercanggah dengan struktur Perlembagaan Persekutuan itu sendiri.

Walaupun Akta Pembangunan Petroleum 1974 digubal di bawah Senarai Persekutuan, Perlembagaan dengan jelas:

• Mengiktiraf kuasa negeri ke atas tanah dan perlombongan,
• Menjamin hak negeri mengenakan royalti mineral minimum 10% ad valorem melalui Perkara 112C(4)(b),
• Mengehadkan kuasa Parlimen daripada menghapuskan hak asas negeri terhadap hasil mineral.

Peruntukan-peruntukan ini bukan kebetulan, tetapi lahir daripada rundingan dan persefahaman MA63.

Isu Petros–Petronas: Kenyataan Yang Tidak Neutral

Kenyataan Azalina juga tidak boleh dipisahkan daripada pertikaian antara Petroleum Sarawak Berhad (Petros) dan Petronas yang masih belum selesai.

Dengan menyatakan MA63 tidak menyentuh O&G, Menteri Undang-Undang secara tidak langsung:

• Melemahkan hujah perlembagaan Sarawak,
• Mengukuhkan naratif pemusatan kuasa Persekutuan,
• Mewujudkan persepsi bahawa Kerajaan Persekutuan memihak dalam pertikaian yang bersifat sensitif dan bersejarah.

Dalam konteks ini, persoalan timbul:

Adakah wajar seorang Menteri Undang-Undang membuat kenyataan yang boleh ditafsir sebagai berpihak, sedangkan isu tersebut berada dalam ruang pertikaian undang-undang dan perlembagaan?

Risiko Politik Kepada Kerajaan Perpaduan

Kerajaan Perpaduan hari ini berdiri atas sokongan politik rentas wilayah. Sabah dan Sarawak bukan sekadar rakan sokongan — mereka adalah tunjang kestabilan politik Persekutuan.

Sebarang kenyataan yang dilihat:

• Meremehkan MA63,
• Mengecilkan hak negeri,
• Atau mengabaikan sensitiviti sejarah Malaysia Timur,

berisiko menanam rasa tidak percaya dan kekecewaan dalam kalangan rakyat Sabah dan Sarawak.

Persoalan yang kini timbul secara terbuka ialah:

Adakah Azalina sedar bahawa kenyataan sebegini hanya mengundang rasa benci dan penolakan terhadap Kerajaan Perpaduan di Malaysia Timur?

MA63 Adalah Janji, Bukan Sekadar Dokumen

MA63 bukan dokumen mati yang boleh dibaca secara literal semata-mata. Ia adalah janji politik dan perlembagaan yang menjadi asas penyertaan Sabah dan Sarawak ke dalam Persekutuan Malaysia.

Mengendurkan makna MA63 bukan sahaja mencalarkan hubungan Persekutuan–Negeri, tetapi turut menghakis kepercayaan terhadap Kerajaan Perpaduan itu sendiri.

Jika kenyataan sedemikian terus dibiarkan tanpa penjelasan atau pembetulan, kesannya bukan sahaja bersifat perundangan — tetapi politik dan nasional.